Aðalfundur Skógræktarfélags Hafnarfjarðar
14. apríl 2026
Fundastjóri og ágæta samferðafólk.
Skógræktarfélag Hafnarfjarðar er 80 ára á þessu ári og munum við halda upp á stórafmælið með ýmsum hætti sem Steinar mun koma eitthvað inn á í sínum pistli hér á eftir. Félagið er öflugt á þessu merkisári enda margt dugnaðarfólk lagt hönd á plóginn í uppbyggingu og eflingu félagsins í gegnum árin.
Á síðasta ári létust tveir af þessum máttarstoðum félagsins sem mig langar að minnast sérstaklega en það voru þeir vinir Þorkell Þorkelsson sem lést 14.nóv. sl. og Svanur Pálsson sléttum mánuði síðar þann14. des. sl. Þá félaga þarf ekki að kynna fyrir ykkur en þau eru ófá handtökin sem þessir heiðursmenn hafa gert fyrir félagið og skógrækt í landinu og er efni í sérstaka umfjöllun sem við munum gera á öðrum vettvangi, væntanlega Skógræktarritinu.
Ég vil biðja fundarmenn að minnast þeirra Svans og Þorkels og annarra félagsmanna sem fallið hafa frá á starfsárinu með því að rísa úr sætum.
Nýlega áttum við 3 úr stjórninni fund með Valdimar Víðissyni bæjarstjóra og Sigurðir Haraldssyni forstöðumanni Umhverfis og skipulagssviðs Hafnarfjarðar og ítrekuðum fyrri óskir okkar um endurskoðun á upphæð styrks í samningi skóræktarfélagsins við bæinn. Undirtektirnar voru jákvæðar og vonumst við eftir að á þessu afmælisári fáum við góða leiðréttingu á styrknum í ljósi mjög svo aukinnar þjónustu félagsins við bæinn.
Á þeim fundi kom einnig til tals að Umhverfis- og skipulagssvið Hafnarfjarðarbæjar gaf út Trjáræktarstefnu 2021-2014. Frábært framtak sem mætti vera meira sýnilegt og spurning hvernig þeirri stefnu hefur verið viðhaldið og kannski það sem mikilvægara er hvernig verði háttað framhaldinu eftir gildistíma hennar.
Í örstuttu máli hefur Trjáræktarstefna Hafnarfjarðarbæjar 2021–2024 það meginmarkmið að efla og vernda gróður í bænum, auka lífsgæði íbúa og styrkja vistkerfi sveitarfélagsins. Stefnan leggur áherslu á mikilvægi trjáa í þéttbýli, bæði út frá fagurfræðilegu gildi, loftgæðum, kolefnisbindingu og skjólmyndun. Tré gegna lykilhlutverki í að bæta nærumhverfi, draga úr mengun og stuðla að betri heilsu íbúa.
Ein af meginstoðum stefnunnar er markviss gróðursetning og viðhald trjáa í almenningsrýmum, svo sem í görðum, við götur og á opnum svæðum. Lögð er áhersla á fjölbreytni trjátegunda til að auka líffræðilegan fjölbreytileika og draga úr áhættu vegna sjúkdóma eða meindýra. Einnig er mikilvægt að velja tegundir sem henta íslenskum aðstæðum og staðháttum.
Stefnan tekur einnig til verndar eldri og verðmætra trjáa, þar sem þau hafa sérstakt sögulegt, menningarlegt eða vistfræðilegt gildi. Leitast er við að tryggja að slík tré njóti verndar og séu hluti af skipulagi og þróun bæjarins.
Fræðsla og þátttaka íbúa er annar mikilvægur þáttur. Hvatt er til samvinnu við íbúa, skóla og félagasamtök til að auka vitund um mikilvægi trjágróðurs og hvetja til gróðursetningar og umhirðu. Með þessu er stefnt að því að skapa sameiginlega ábyrgð á grænum svæðum bæjarins.
Að lokum leggur stefnan áherslu á skipulagða stjórnun og langtímahugsun í trjárækt. Með reglulegri endurskoðun, skráningu trjáa og faglegri umhirðu er markmiðið að tryggja sjálfbæra þróun gróðurs í Hafnarfirði til framtíðar.
Í þessari metnaðarfullur stefnu eru mörg verkefni og mörg hver rétt á byrjunarstigi 5 árum eftir gildistöku.
Í kafla um framkvæmdaáætlun stendur:
„Með framkvæmdaáætlun þarf að kortleggja allt bæjarfélagið í heild sinni, skipta því síðan niður eftir hverfum, taka svo hvert og eitt hverfi fyrir, greina það og koma með tillögur að úrbótum.“
Í samantekt stendur síðan:
„Gera skal sérstakt fylgiskjal og láta það fylgja með í skipulagsáætlun hvers svæðis fyrir sig.“
Á ofangreindum fundi buðum við frekari aðkomu skógræktarfélagsins að verkefninu og vonum að geta orðið að liði með okkar þekkingu og reynslu.
Þá aðeins að stöðunni hjá okkur.
Eftirfarandi annáll ársins er tekin saman af Árna Þórólfssyni.
Síðasta ár hófst með mjög rysjóttu veðri í janúar og febrúar. Janúar var einn sá kaldasti frá því að mælingar hófust. Ofan á frostið bættist talsverð snjókoma og stuttir hlákukaflar með tilheyrandi klakamyndun. Þrátt fyrir erfitt tíðarfar var unnið að grisjun í Selhöfða þar sem haldið var áfram við að grisja rúmlega 40 ára stafafuruskóg sem lítið eða ekkert hafði verið grisjaður áður. Unnið var við þessa grisjun út febrúar en síðustu dagarnir fóru í að grisja 20 ára alaskaasparreit suðaustan við Stórhöfða. Sverustu trjábolirnir fara í framleiðslu á eldiviði en þeir grennri eru kurlaðir og hefur sala á trjákurli stóraukist síðustu ár hjá okkur. Vinna við flutning og vinnslu þessa efnis stóð fram á haust.
Skógræktarfélagið er með samning við Hafnarfjarðarbæ um snjóruðning og hálkuvarnir á helstu göngustígum í upplandinu en þessir stígar eru göngu- og hjólastígurinn frá Hlíðarþúfum að Kaldárseli, stígurinn í gegnum Gráhelluhraun, stígurinn í kringum Hvaleyrarvatn og sá sem liggur í gegnum Höfðaskóg, alls um sjö kílómetrar af stígum.
Það voraði vel þannig að hitastigið og sólskinsstundir í mars og apríl voru töluvert yfir meðaltali síðustu ára sem varð m.a. til þess að páskaliljurnar voru í blóma um páskana.
Á þessum vordögum var safnað og klippt niður græðlingaefni sem síðan var stungið í potta og bakka.
Sumarið byrjaði á Sumardaginn fyrsta þegar birkið byrjaði að laufgast sem er mjög óvanalegt. Maí var síðan alger metmánuður bæði hvað varðar hitastig og sólskinsstundir en á móti kom að júní var óvenju kaldur og sólarlítill. Það sem eftir var sumars var síðan með allra besta móti þannig að sumarið í heild var eitt það besta á öldinni hvað vaxtarskilyrði varðar en góður hiti hélst fram í miðjan október og fyrsta alvöru frostið kom ekki fyrr en á Fyrsta vetrardag.
Um sumarið var haldið áfram vinnu við tvö ný gróðurhús, settar hurðir, komið upp vökvunarkerfum og settur á þau plastdúkur. Þau voru strax fyllt af plöntum fyrir veturinn.
Eitt af elstu gróðurhúsunum var endurbyggt en stefnt er að því að endurbyggja þrjú þeirra í viðbót í sumar.
Smíða þurfti ný söluborð á sölusvæðið þar sem gömlu söluborðin voru farin að láta á sjá.
Vegna lekaskemmda og myglu þurfti að rífa næstum alla klæðningu og einangrun úr húsgámi skógræktarfélagsins og einangra og klæða upp á nýtt.
Fyrstu sumarstarfsmennirnir hófu störf í maí en helstu verkefni þeirra hjá skógræktarfélaginu voru eins og undanfarin ár sláttur á grasi og lúpínu meðfram göngustígum, flutningur á trjábolum eftir grisjun og vinna við eldiviðarframleiðslu og kurlun á því efni. Auk þess sáu þessir starfsmenn m.a. um gróðursetningu trjáplantna. Alls voru gróðursettar nærri 20 þúsund trjáplöntur á síðasta ári en þar af voru bakkaplöntur tæplega 18 þúsund og pottaplöntur rúmlega tvö þúsund. Bakkaplönturnar komu annars vegar frá Landgræðsluskógum tæplega 15 þúsund og hins vegar frá Landi- og skógum þrjú þúsund. Mest var gróðursett af alaskaösp um átta þúsund og rúmlega fimm þúsund birkiplöntur.
Þótt jólatrjáasala skógræktarfélagsins hefjist ekki fyrr en í lok nóvember þá hefst vinnan við undirbúning sölunnar í lok október. Fyrstu viðskiptavinirnir eru verslanir sem kaupa jólatré og greinar til skreytinga innan- og utanhúss. Yfirleitt er um að ræða svokölluð hálf tré sem skógræktarfélagið er að selja í þessi verkefni en mun minna um eiginleg stofujólatré.
Jólatrjáasalan gekk mjög vel en auk starfsmanna kom fjöldi sjálfboðaliða til aðstoðar allar helgarnar í desember. Nokkur aukning var á sölu jólatrjáa fyrir síðustu jól en samtals seldust 780 jólatré en af þeim komu 350 tré úr skógum skógræktarfélagsins eða um 45% en önnur tré komu frá Skógræktarfélagi Árnesinga og Skógræktarfélagi Borgarfjarðar. Mikil aukning var á sölu tröpputrjáa en samtals seldust 440 tröpputré.
Að lokum langar mig að vitna í inngangskafla fyrrnefndrar Trjáræktarstefnu bæjaris:
„Ímynd bæjarins lýtur að heildarútliti, sérkennum hans og fegurð ásamt því fólki sem í honum býr, og mikilvægt er að átta sig á hlutverki gróðurs í bænum og þeim jákvæðu áhrifum sem hann hefur jafnt á vistkerfi bæjarins, íbúa hans og gesti. Því falleg tré og gróður búa ekki einungis til fallega ásýnd, fallega götumynd, falleg rými og falleg torg, heldur skapa þau einnig fallegt og eftirsótt umhverfi sem er mikilvægt sem búsvæði fyrir fugla og annað dýralíf. Tré og gróður eru aðlaðandi vettvangur til afþreyingar, afslöppunar og hreyfingar og auka á upplifun þeirra sem dvelja í bænum. Þau draga úr svifryki, binda kolefni úr andrúmsloftinu og auka þannig loftgæði í þéttbýli.“
Við í Skógræktarfélagi Hafnarfjarðar tökum undir þessi mikilvægu orð.
Um leið og ég þakka öllum félagsmönnum og velunnurum félagsins fyrir gott ár – ber ég fram hamingjuóskir til okkar allra með 80 árin.
Góðar stundir
Sigurður Einarsson